VEREIN DER POLNISCHLEHRER UND PÄDAGOGEN e.V.

Postanschrift : Scharrenbroicher Str. 69a 51503 Rösrath

Tel.: 02205 / 913820 fax: 02205 / 913821

e-mail-adresse: Barejko-Knops@t-online.de

Protest Związku Nauczycieli Języka Polskiego i Pedagogów T.z.

Związek Nauczycieli Języka Polskiego i Pedagogów T.z. popiera protest inicjatywy rodziców przeciwko planom oszczędnościowym Rządu Dolnej Saksonii dotyczących likwidacji języka polskiego jako języka ojczystego w regionie Osnabrück. Również nauczyciele polscy protestują przeciwko tymże planom. Z pozycji pedagogów zaniepokojeni jesteśmy faktem, że w czasie łączenia się Europy i czekania społeczeństwa na opracowanie w Niemczech optymalnych koncepcji kształcenia, rząd Dolnej Saksonii zamierza oszczędzać właśnie w szkolnictwie.

W obecnym czasie, gdy we wszystkich krajach europejskich wysoką konjunkturą cieszą się prywatne szkoły lingwistyczne, wczasy z nauką języków obcych oraz targi językowe, w państwowych szkołach niemieckich dzieje się przeciwieństwo tego procesu. Tutaj zamierza się oszczędzać i to właśnie na nauce języków obcych. Nasuwa sie więc pytanie, po co dbać o naturalny rozwój wielojęzyczności, skoro później można tych samych uczniów wysłać na drogie wycieczki, mające na celu doskonalenie sprawności językowych?

W dzisiejszych Niemczech wiele dzieci wychowuje się w rodzinach dwu- a czasem kilkujęzycznych. Czyż nie powinno się wyjść z założenia, że właśnie w okresie braku środków finansowych, priorytetem powinno stać się maksymalne wykorzystanie posiadanych umiejętności, w tym wypadku znajomości języka ojczystego ?

Poziom językowy oraz częstotliwość porozumiewania się w języku kraju ojczystego wśród uczniów pochodzenia migracyjnego jest mocno zróżnicowany. Niemniej jednak komunikacja wielojęzyczna stanowi dla nich zasadnicze doświadczenie, którego zwłaszcza dzisiaj w dobie dbania o równe szanse rozwoju, nie wolno nam lekceważyć.

Podstawowym celem lekcji języka ojczystego było i jest zachowanie oraz rozwój tego ogromnego skarbu, którym są posiadane kompetencje językowe, a co się z tym wiąże zdolność poruszania się międzykulturowego. To pozwoli na przygotowanie młodej generacji do życia w społeczeństwie wielokulturowym.

Za utrzymaniem lekcji języka polskiego jako języka ojczystego a zarazem przeciwko planom oszczędnościowym Rządu wypowiada się conajmniej sześć faktów:

1. Wyniki badań naukowych

Wiele prac naukowych dokumentuje fakt, że lekcje języka ojczystego są nie tylko pomocne ale przede wszystkim bardzo pożyteczne w nauce języka niemieckiego. Polecam w tym miejscu zamieszczony na końcu wykaz literatury a przede wszystkim prace pani Dr Gerlinde Belke pt. „Wielojęzyczność na lekcjach języka niemieckiego". Frau Belke przez wiele lat na Uniwersytecie w Dortmundzie zajmowała się dydaktyką języka niemieckiego z uwzględnieniem wielojęzyczności. Prace te kontynuowała na uniwersytetach w Szwecji. W krajach Skandynawskich znajomość językow ojczystych cieszy się wysokim uznaniem i właśnie dlatego wyniki badań tzw. „Pisastudie" należą do najlepszych. Biorąc pod uwage te fakty należało by pójść za przykładem Szwecji i zrobić wszystko, by umacniać pozycję języków ojczystych. Systematyczne uwględnianie wielojęzyczności w szkole przyniesie pozytywne efekty nie tylko dzieciom wywodzącym się z mniejszości narodowych. Wyniki badań „Pisastudie" udowodniły, że w krajach, w których już w latach 70-tych wprowadzono lekcje języka ojczystego oraz szkoły dwujęzyczne a tym samym wspierano wielojęzyczność, dzieci migrantów osiagnęły lepsze wyniki nauczania. Znajomość językow ojczystych podniosła również poziom wykształcenia ogólnego np. płynność czytania, oraz stworzyła równe szanse dzieciom z różnych środowisk społecznych.

2. Program Ministrów d/s kształcenia w UE zapowiada:

„Przyszłością Europy jest wielojęzyczność". Już w 1995 roku europejscy Ministrowie d/s kształcenia zdecydowali, iż absolwenci szkół powinny znać conajmniej 3 języki! W tej koncepcji znajdziemy jak najbardziej miejsce dla języka ojczystego. Na szczeblu ogólnoeuropejskim rozpoznano wartość i znaczenie wielojęzyczności, dlatego też nauka języka ojczystego odgrywa w Szkołach Europejskich szczególnie ważną rolę.

W jakim stopniu pasują formy oszczędzania Rządu w Dolnej Saksonii do europejskiego konceptu językowego?

3. Umowy Europejskie oraz Traktaty między Polską a Niemcami.

Traktaty Polsko-Niemieckie z roku 1990 oraz 1991 w artykułach 20 i 21 przewidują, że osoby utażsamiające się z polską kulturą, językiem i tradycją mają prawo do wyrażania swojej etnicznej, kulturalnej oraz językowej tożsamości, do jej zachowania i rozwoju. Te traktaty gwarantują zatem możliwość nauki językow ojczystych.

Ważność treści powyższych traktatów podkreślają ponadto Umowy Europejskie np. Dyrektywa 77. Artykuł 3 mówi: Państwa członkowskie we współpracy z państwami, z których wywodzą się uczniowie podejmą kroki koordynujące oraz wspierające naukę języka ojczystego oraz elementów krajoznawstwa kraju ojczystego w ramach regularnych lekcji. Umowy te gwarantują wszystkim krajom członkowskim możliwość nauki językow ojczystych. Z dniem 1.maja powyższe przepisy i umowy dotyczą również Polski.

Nawiasem mówiąc w dniach od 24. do 26. października 2004 odbyło się w mieście Gronow w ramach polsko-niemieckiej Komisji Rządowej posiedzenie komitetu d/s współpracy między regionalnej, na którym przedstawiciele poszczególnych landów szczególną uwagę zwrócili na konieczność wzmocnionych starań w celu poparcia rosnącego zainteresowania językiem polskim w szkołach niemieckich. W tym posiedzeniu wziął również udział przedstawiciel Kancelarii Rządowej Dolnej Saksonii, pan Günter Schröder. Czyż bezpodstawne może być moje przekonanie o tym, że Dolna Saksonia reprezentuje tutaj dwa odmienne stanowiska dotyczące nauki języka ojczystego?

W roku 1991 zarówno w Polsce jak i w Niemczech nie słyszano o językach ojczystych: niemieckim w Polsce a polskim w Niemczech. Ale w roku szkolnym 2002/2003 w 261 szkołach podstawowych, 63 gimnazjach, 1 lizeum oraz w 32 przedszkolach odbywa się nauka języka niemieckiego jako języka ojczystego.

W chwili obecnej 36.400 uczniów w 335 niemieckich szkołach w Polsce bierze udział w lekcjach języka niemieckiego jako języka ojczystego, które prowadzone są przez ponad 600 nauczycieli. W roku 2003 polski podatnik wydał na ten cel dodatkowo 19 milionów złotych, to jest prawie 5 milionów euro. Ministerstwo Oświaty przeznaczyło ponadto 18.500 złotych (około 4,5 tysiąca euro) na druk podręczników do nauki niemieckiego języka ojczystego oraz 35 tysięcy złotych (około 8 tysięcy euro) na dodatkowe pomoce dydaktyczne. Do tego dochodzą jeszcze honoraria dla 600 nauczycieli oraz wiele innych wydatków. W roku 2004 rząd polski wydał na naukę wszystkich języków ojczystych 30 milionów złotych (czyli prawie 8 milionów euro), z tego 20 milionów (czyli 2/3) tylko na naukę niemieckiego języka ojczystego.

W północnej Westfalii ok. 2300 uczniów bierze udział w lekcjach języka polskiego jako języka ojczystego. W Dolnej Saksonii liczba ta nie sięga nawet 200, a planowana jest przez Parlament jej znaczna redukcja..

Liczba uczniów zainteresowanych językiem polskim znacznie w ostatnim czasie wzrosła i rośnie nadal, co świadczy o ogromnym zainteresowaniu społeczeństwa nauką i rozwojem języka polskiego. Czyż nie może być lepszych perspektyw, na osiągnięcie sukcesu?

Kompetencje językowe młodych ludzi, władających językiem polskim przyniosą już wkrótce pierwsze rezultaty. W czasach wzrostu bezrobocia dodatkowa znajomość języka polskiego daje niektórym uczniom nową szansę w ich przyszłym życiu zawodowym. I mimochodem oszczędzimy w przyszłości wydatki na tłumaczy oraz bardzo drogie szkoły lingwistyczne.

Polska dopiero co stała się członkiem UE, dlatego też w najbliższym czasie przewidywany jest wzrost wymiany między Polską a Niemcami, jako bezpośrednimi sąsiadami na polu kulturalnym a przede wszystkim gospodarczym. Podstawą tej komunikacji są odpowiednie kompetencje językowe. Ceniona zatem będzie dobra znajomość języków, która jest warunkiem efektywności tychże kontaktów. Posiadana już przez młodzież umiejętność posługiwania się zarówno językiem polskim jak i niemieckim jest najlepszym bogactwem dla współpracy polsko-niemieckiej w przyszłości.

6. Dziedzictwo światowe

Języki ojczyste odgrywają ważną rolę nie tylko w socjalnym rozwoju indywidualnym, ale także pozwalając na zakodowanie wiadomości ogólnych w różnych kulturach, gwarantują zachowanie ogólnego dziedzictwa światowego.

Zbaczając w tym momencie z obranej drogi, stracimy uzyskane do tej pory efekty.

Związek Nauczycieli Języka Polskiego i Pedagogów T. z. zwraca się do Parlamentu z usilną prośbą o rezygnację z planów oszczędnościowych dotyczących cięć finansowych na polu języka polskiego jako języka ojczystego.