Marek Gański :
W okresie miedzy wojennym i wcześniejszym PPS odegrało znaczącą rolę na polskiej scenie politycznej .Po” wyzwoleniu” komuniści w celu osłabienia wpływów PPS ,utworzyli „lubelską PPS”, a następnie poprzez zjednoczenie jej z PPR, doprowadzili do faktycznej likwidacji tej partii w kraju. Zabieg był na tyle skuteczny ,że w świadomości większości Polaków PPS ,pozostała partią pro komunistyczną .Nie zmieniły tego wysiłki emigracyjnej PPS ,jako spadkobierczyni PPS - owskicj tradycji, a tym bardziej nie zmieniła tego obrazu decyzja ,wspólnego startu w wyborach z list SLD.
Czy emigracyjna PPS jest partią na tyle silną ,by walczyć o zmianę tego obrazu.?
Przed Kongresem Zjednoczeniowym PPS na zachodzie uznała ,że nie ma sensu, by istniała oddzielna organizacja na emigracji ,skoro w wolnej demokratycznej Polsce zaistniały warunki do legalnej działalności PPS jako partii niezależnej i wiernej swojej tradycji.
Obecnie PPS emigracyjna znów znajduje się poza strukturami krajowymi PPS .Czy uważa Pan taką sytuację za sprzyjającą przyszłości PPS jako jednolitej partii?

Jacek Kowalski :
Polska Partia Socjalistyczna powstała w 1892 roku pod Paryżem działała w wolnej Polsce tylko w latach 1918-1939.
Do roku 1918 byliśmy pod rozbiorami, a w czasie okupacji niemieckiej działała w Kraju PPS WRN i na Emigraji PPS najpierw z siedzibą w Paryżu, a po zajęciu Francji przez Hitlera w Londynie. PPS odgrywała kluczowa role w Rządzie RP i emigracyjnym Parlamencie - Polskiej Radzie Narodowej.
Poza Wielka Brytania głównymi ośrodkami działania PPS były Niemcy, USA, Francja, Szwecja, Australia i Włochy.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w r. 1989 zamierzaliśmy zaprzestać działalności na Emigracji. W listopadzie 1987 r. odbył się Zjazd Zjednoczeniowy PPS na Emigracji. Trzeba tu dodać, że PPS po roku 1956 była podzielona na dwie frakcje. Jednej  z nich przewodził Adam Ciołkosz a drugiej Zygmunt Zaremba. Do podziału doszło po dojściu do władzy Gomułki w 1956 r. Powodem tego podziału był stosunek tych dwóch polityków PPS do komunistów.
Zaremba po tzw. odwilży w PRL był zdania, ze komuniści się zmienili i że można z nimi współpracować. Zenon Kliszko namawiał go do powrotu do kraju i obicywał mu nawet wydawanie jakiegoś pisma socjalistycznego. Grupa skupiona wokół  Adama Ciołkosza stanowczo odrzucała wszelką współpracę z komunistami z PZPR ,likwidatorami niezależnej PPS w 1948 r, i stała na stanowisku, że komunistów należy zwalczać i można ich tylko pokonać w demokratycznych pięcioprzymiotnikowych wyborach.
Podział ten trwał do roku 1987. Sam prowadziłem, jako wiceprzewodniczący CK PPS wraz z Bogdanem Żurkiem rozmowy połączeniowe z grupą pod przewodnictwem Stanisława Wasika. Owocem tych rozmów było ponowne połączenie się wspomnianych grup w jedna PPS na ostatnim Zjeździe naszej partii na emigracji w Bernried pod Monachium. Przez cały czas działania PPS na emigracji mieliśmy stały kontakt z pepesowcami w Polsce.
Najpierw z Komitetem Obrony Robotników - KOR a w późniejszym okresie z Janem Józefem Lipskim i innymi grupami w Kraju.
We wrześniu 1990 r. odbyło się ostatnie posiedzenie emigracyjnej PPS, na którym podjęto uchwale o połączeniu wszystkich grup PPS na Zjeździe Zjednoczeniowym w Warszawie, który odbył się w dniach 25-27.X.1990 r. w Warszawie.
Był to XXV Kongres PPS od czasu jej powstania. Na tym też zjeździe podjęto uchwalę zabraniająca wszelkiej współpracy z komunistami. Uchwale ta złamał ewidentnie Piotr Ikonowicz, kandydujący z listy SLD w wyborach do Sejmu RP.
Na znak protestu powołaliśmy ponownie Centralny Komitet Zagraniczny PPS, który wybrał mnie na stanowisko przewodniczącego tego gremium. Honorową Dożywotnią Przewodniczącą CKZ PPS została wybrana Lidia Ciołkoszowa, która po złamaniu uchwał zjazdowych przez Ikonowicza i jego popleczników zrezygnowała z tej funkcji, na którą została wybrana na XXV Kongresie PPS w Warszawie.
Nigdy nie uważaliśmy grupy Ikonowicza za kontynuacje PPS. Daliśmy temu  wyraz w licznych oświadczeniach drukowanych przez polska prasę.
CKZ PPS jest zdania, że Polska Partia Socjalistyczna w Kraju już się nie odrodzi. Dlatego tez uważamy się za jedynych spadkobierców historii i tradycji Polskiej Partii Socjalistycznej.

Jacek Kowalski:

Zarzut Pana, jakoby Emigracja nie orientowała się w sytuacji w Kraju, musze stanowczo odrzucić. Nie chcę być tu złośliwy, ale właśnie tak motywował to komunistyczny rząd PRL odmawiając władzom emigracyjnym i Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa prawa do zabierania głosu w sprawach Polski.
Co się tyczy Kościoła i jego roli jaką odegrał w historii Polski, to stwierdzam też z cala stanowczością, ze gdyby nie to patriotyczne nastawienie Kościoła w ponad tysiącletniej historii Polski ,a szczególnie rola Prymasa Tysiąclecia i Papieża Jana Pawła II, to na pewno droga do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności państwowej byłaby o wiele dłuższa i cięższa.  Polska Partia Socjalistyczna od początku swego istnienia nigdy nie atakowała Kościoła a przeciwnie dostrzegała jego wybitną rolę w historii Kraju. PPS zawsze utrzymywała poprawne stosunki z Kościołem, choć w szeregach Partii było wielu ateistów i ludzi o innych wyznaniach niż katolickie.

Podobnie ma się sprawa z Solidarnością. PPS od samego początku strajku w Stoczni Gdańskiej poparła rządania robotnicze. Podpisanie porozumień gdańskich było początkiem końca komuny. Gdyby nie wprowadzenie stanu wojennego rozpad tego totalitarnego systemu narzuconego Polsce przez Stalina
byłby o wiele szybszy. Właśnie te dwa atakowane przez Ikonowicza faktory - Kościół i Solidarność - umożliwiły mu działanie polityczne w niezawisłym Sejmie. PPS nie może
jednak tolerować łamania przez niego demokratycznie przyjętych uchwal zjazdowych czym był jego sojusz z SLD i wspólne kandydowanie z list tej postkomunistycznej formacji. To był główny powód naszego nastawienia do Ikonowicza i jego
grupy i nasza reakcja na te niezgodne z zasadami i tradycja Polskiej Partii Socjalistycznej poczynania Piotra Ikonowicza. Ostatnie wystąpienia nowego "lidera PPS", prof. Puchajdy też nie maja nic wspólnego z Polska Partia Socjalistyczna.
    Wracając do zarzutów postawionych przez Pana w pytaniu to nie zgadzam się zupełnie z Pana poglądami, to nie Kościół i Solidarność zrujnowała Kraj, lecz komuniści rządzący Polska przez prawie pól wieku, co widać dzisiaj gołym okiem. To nie Solidarność doprowadziła do zapaści gospodarczej i
dzisiejszego zadłużenia Polski. To postkomuniści i PSL "koszą" teraz fachowców ze wszystkich ważniejszych funkcji i osadzają je przez "swoich" Widać to nawet w Monachium, gdzie nowym konsulem generalnym mianowano Wacława Oleksego, brata byłego premiera, Józefa.

Marek Gąński:
Nikt nie kwestionuje roli Kościoła i „Solidarności w historii Polski, ale krytycznie oceniam rolę jaka odgrywają w obecnej sytuacji naszego kraju. Nazywanie zaś obecnie rządzących „komunistami” czy post komunistami” jest kompletnym nieporozumieniem. Są to czystej wody liberałowie którzy lewicowej etykietki używają ze względów marketingowych i nie wiele mają wspólnego z jakąkolwiek lewicową ideologią. Wracając do Pana wypowiedzi. O ile dobrze zrozumiałem PPS emigracyjna nie chce pozostawać na uboczu życia politycznego i gotowa jest poprzeć partię lewicową która będzie bronić praw ludzi pracy, co nie koniecznie musi oznaczać dążenie do zmiany ustroju w kraju. Czy to oznacza, że nowa partia którą gotowi jesteście poprzeć nie musi bezpośrednio nawiązywać do nazwy i tradycji PPS?

Jacek Kowalski:

Nazywanie obecnej ekipy rządzącej krajem, postkomunistami  nie wyraża światopoglądu obecnie rządzących, lecz umiejscawia ich w odpowiednim przedziale naszej najnowszej historii. Za czasów PRL nie byli oni żadnymi komunistami, tak jak teraz nie są socjalistami, ani socjaldemokratami. Postkomuna to określenie umowne. Po wypowiedzeniu go wszyscy wiedzą o kogo chodzi.
PPS na Zjeździe w 1990 roku wypowiedziała się za sprawdzonym systemem gospodarki wolnorynkowej ze szczególnym uwzględnienie praw robotniczych. Poparliśmy też poza własnością prywatną sektor państwowy i spółdzielczy.
Dlatego tez emigracyjna PPS nie widzi potrzeby zmiany ustroju w Polsce. Obecny ustrój jest naszym zdaniem ostateczny i umożliwia Polsce członkostwo w NATO i wejście do Unii Europejskiej. Nowo powstała partia, którą poparli byśmy musi silą rzeczy nawiązywać do lewicowych, wolnościowych i
demokratycznych tradycji PPS. Nie widzimy też żadnych przeszkód w tym, żeby nosiła nazwę Polska Partia Socjalistyczna czy Socjal-Demokratyczna. Swego
czasu toczyła się na emigracji dyskusja mająca na celu zmianę nazwy naszej partii na Polska Partie Socjaldemokratyczna. Ze względów historycznych - SDKPiL - zrezygnowaliśmy z tej zmiany.