Wywiad z ks rektorem Budyniem

Księże Rektorze, w styczniu br. informowaliśmy o programach oszczędnościowych wprowadzanych przez kościół niemiecki, a w efekcie tego o ograniczaniu działalności Polskich Misji Katolickich w Niemczech. Przedstawialiśmy problem parafii polskiej w Essen i księdza Sławomira, który służąc w parafii polskiej i niemieckiej równocześnie, otrzymał dekret biskupa o zwolnieniu go z obydwu funkcji. W podobnej sytuacji znalazło się kilku innych księży. Były odwołania i apele do poszczególnych biskupów oraz petycje wiernych. Czy od tego czasu sytuacja się zmieniła?

Nie chciałbym komentować tutaj czegoś, czego nie ma na piśmie. Owszem, są zapewnienia biskupa Genna z Essen o utrzymaniu etatu wikarego. Nie chcę podważać, pomniejszać słowa biskupa, ale jednak o całkiem klarownej sytuacji, będziemy mówić wtedy, gdy otrzymamy potwierdzenie pisemne tych obietnic. W podobnej sytuacji, co ks. Sławomir znajduje się jeszcze kilku innych księży (m.in. w diecezji Essen - 3, Kolonia - 5, Bamberg, Berlin). W rozmowy włączył się bardzo aktywnie Episkopat Polski oraz władze zakonne Chrystusowców, Salezjanów, Redemptorystów i innych zgromadzeń, które prowadzą poszczególne placówki PMK. W konkretnym przypadku ks. Sławomira, który jest członkiem Zgromadzenia Chrystusowców, zwrot sytuacji nastąpił po rozmowie generała Zgromadzenia z biskupem Gennem. Podczas tej rozmowy dokonano kilku wzajemnych kompromisów, przede wszystkim natury finansowej. Jesteśmy na takie kompromisy przygotowani. Nadrzędnym bowiem naszym celem jest duszpasterstwo. Sporo jest przypadków, iż księża godzą się na mniejsze wynagrodzenie. Budujący jest przykład księży Salezjanów w Berlinie. W obliczu redukcji z 4 do 3 etatów księża dobrowolnie zrezygnowali z 25 procent swojego uposażenia. W ten sposób nadal mamy tam 4 księży. Ujmując wszystko w skrócie mogę powiedzieć, że są nadzieje większe niż w styczniu, ale ciągle nie ma ich potwierdzenia pisemnego.

Episkopaty nasze poruszają ten temat bardzo często. Nie można jednak prowadzić globalnych rozmów. Każda diecezja w Niemczech rządzi się osobnymi, stworzonymi przez siebie przepisami wykonawczymi. To lokalny biskup podejmuje decyzje dotyczące jego diecezji. Owszem, można powoływać się na dokument dot. wskazań dla polskojęzycznego duszpasterstwa w Niemczech, podpisany w 2001 roku przez przewodniczącego Episkopatu Niemiec Kard. Lehmanna oraz Kard. Glempa, ale w obliczu wprowadzanych bardzo drastycznych oszczędności jest to bardzo trudne, a czasami niezręczne. Jak Państwo wiedzą, również kościół niemiecki te oszczędności odczuje. Prowadzimy więc rozmowy w każdej z 26 diecezji osobno. Rozmowy są trudne, bo wszystkie niemal wprowadziły program oszczędnościowy. Niektóre bardzo drastyczny.

Likwidowana jest w tej chwili placówka w Beyreuth w diecezji Bamberg. Placówka ta nie miała jednak pełnej jurysdyckji. Opieką nad tamtejszą polskojęzyczną grupą katolików zajmą się trzej księża pochodzący z Polski, a na co dzień służący w parafii niemieckiej. Również w Monachium, został odwołany ks. Nowak. Zaproponowano mu inne placówki, ale w ostateczności wybrał powrót do Polski, na parafię niedaleko Opola. Nie zamknięto jednak Misji. Opiekę duszpasterską prowadzą tam obecnie księża Redemptoryści z drugiej monachijskiej palcówki.

Jest ich w całych Niemczech około 500. Owszem, wielu z nich odprawia, poza swoimi obowiązkami, nabożeństwa w języku polskim jeżeli zaistnieje taka potrzeba. Niektórzy nawet przyczynili się do powstania PMK. Wielu księży jest tutaj inkardynowanych przez swoich biskupów. Jest spora grupa księży z diecezji tarnowskiej, która obfituje najbardziej w powołania. Ma więc czym się dzielić. Jest umowa pomiędzy diecezją tarnowską, a diecezją w Hildesheim. Wielu księży współpracuje z nami, pomaga w ramach swoich możliwości w codziennej pracy duszpasterskiej w PMK, pomagając chociażby w spowiedzi świątecznej lub zastępując naszych księży. Warto tutaj wspomnieć, że również księża PMK udzielają pomocy swoim niemieckim kolegom zastępując ich podczas wyjazdów na rekolekcje lub urlopy, odprawiając w razie potrzeby pogrzeby, czy przy udzielaniu sakramentów. W tej chwili wydajemy dwujęzyczne książeczki liturgiczne dla księży, które mają im pomóc w służbie w niemieckim kościele.

W tej chwili 10, ale jak wspomniałem część pomaga bezinteresownie lub na zasadzie pomocy wzajemnej.

Generalnie parafie i wszystkie instytucje prowadzone przez kościół finansowane są z podatku kościelnego, który płacą w Niemczech wszyscy wierzący. Oprócz tego z niedzielnej kolekty oraz ofiar otrzymywanych za sprawą np. intencji mszalnych. Są różne formy rozliczania Misji. Jedni księża przekazują składki tak, jak parafie niemieckie, inne tylko w części, w zależności od tego, jak zarządzi Kuria. Wówczas dodatek kurialny na duszpasterstwo polskie jest zmniejszony. Również mieszkający i pracujący w Niemczech Polacy i osoby polskojęzyczne płacą podatek kościelny. Nie jest to odsetek bagatelny, bowiem w odróżnieniu od Niemców procentowo mniej z nich wypisuje się z Kościoła. Księża otrzymują wynagrodzenie z Kurii. Stamtąd też płyną częściowo pieniądze na pokrycie kosztów eksploatacji kościoła, salek, plebani itp. Niestety nie jestem w stanie powiedzieć, jakie to są wielkości. Każda diecezja ma inne wobec tej kwestii przepisy i nie ma tutaj ogólnego klucza. Każda diecezja rozdziela inaczej.

Regularnie co roku otrzymuję taką statystykę. Dotyczy ona jednak, co jest bardzo ważne, wszystkich ochrzczonych na terenie Polski po 1945 roku i obecnie zamieszkałych w Niemczech. W statystyce tej są więc ujęci wszyscy: przesiedleńcy, wysiedleńcy, bezpaństwowcy, emigranci itp. Jest więc tutaj z pewnością sporo Niemców, którzy zostali wysiedleni w latach 1945-1949. Decyzja o wystąpieniu następuje najczęściej z pobudek ekonomicznych, rzadziej jest to związane z utratą wiary. W roku 2001 wystąpień takich było 3059, w 2002 – 3452, w 2003 – 3491, natomiast w ubiegłym roku 3383. Jak więc widać jest to liczba stała. Najwięcej występujących jest z diecezji: opolskiej, katowickiej, wrocławskiej, gdańskiej, szczecińskiej, olsztyńskiej itd. Warto również zaznaczyć, że ok. 10-20 procent występujących wraca. Procedura przedstawia się tak, że każda decyzja o wystąpieniu przesyłana jest do parafii, w której było się ochrzczonym. Wielu księży jednak pisze listy z prośbą o wyjaśnienie motywu podjęcia takiej decyzji oraz przedstawia wynikające z tego konsekwencje. Część osób rozumie swój błąd i powraca do kościoła rezygnując z oszczędzania kilkunastu euro miesięcznie.

Obecnie jest ponad 90 księży. Są też siostry zakonne przy niektórych parafiach oraz świeccy asystenci. Mamy też do pomocy kilku księży emerytów.

Parafie niemieckie mają charakter terytorialny. Należą do nich wszyscy wierni z terenu, który parafia obejmuje. Placówki PMK mają charakter personalny. Należą do nich wierni pragnący uczestniczyć w nabożeństwach w języku ojczystym, może inaczej... w języku serca.

Wierzę i mam takie sygnały, że nie tylko to. Bardzo ważne jest tutaj również głębsze przeżywanie nabożeństw. Kościół polski posiada sporo głębszych aspektów przeżywania swej wiary. Że wspomnę tylko wyjątkową pobożność maryjną, święcenie pokarmów w Wielką Sobotę, błogosławieństwo rocznego dziecka, nieszpory, nabożeństwa majowe, różaniec, nabożeństwo za zmarłych, spowiedź i więź z Papieżem. Niestety w kościele niemieckim brakuje tego.

Z jednej strony wzrost liczby pracowników sezonowych. Z drugiej zaś przychodzi do nas sporo takich, którzy uczestniczyli do niedawna w nabożeństwach w kościele niemieckim. Nie chodzi tutaj o konkurencję. Jak wspomniałem wcześniej również kościół niemiecki odczuwa konsekwencje reformy oszczędnościowej. Zmniejsza się systematycznie liczba parafii niemieckich oraz księży. Dochodzi do fuzji kilku parafii. Po tych zmianach do najbliższego kościoła niemieckiego jest czasem dalej niż do PMK. Trudniejsza jest również dostępność do księdza, któremu w tej chwili przybyło obowiązków. Poza tym i śmierć papieża, w ostatnich dniach u wielu ludzi o polskich korzeniach obudziła więź religijną.

Były to niezwykłe rekolekcje. Ta ostatnia Encyklika, którą nam zostawił, nie piórem, a cierpieniem pisana, spowodowała masową modlitwę i swego rodzaju odrodzenie. W większości kościołów PMK odprawiane były długie nabożeństwa, wygłaszane prelekcje, projekcje filmów o papieżu, czytana poezja, odmawiany był różaniec, Koronka do Bożego Miłosierdzia i wiele modlitw.... zarówno za życia jeszcze, jak i po śmierci. W Hanowerze gromadzono się pod, jednym z nielicznych w Niemczech, pomnikiem Jana Pawła II. Wielu Polonusów wyjechało na uroczystości pogrzebowe do Rzymu. Z moich informacji wynika, że z około połowy kościołów PMK wyjechały autokary z pielgrzymami – żałobnikami. Z Norymbergi np. wyjechały 3 autokary. Poza tym wielu wyjechało indywidualnie, w ostatniej chwili rezerwując bilety. Także na miejscu odprawiano msze św., lub przekazywano transmisje z pogrzebu. W Essen wierni zgromadzili się w kościele, i za pomocą telebimu, uczestniczyli w pogrzebie. Kościół był pełny. Nie wiem skąd Ci ludzie się wzięli, przecież był to w Niemczech dzień roboczy. Bardzo mocno jestem tym podbudowany. Wielu księży planuje już pielgrzymki do grobu Jana Pawła II.

Może to trochę niefortunna nazwa, ale ich działalność podbudowuje księży. Wskazuje, że laikat czuje się odpowiedzialny za misje. Komitety w połączeniu z Radami Parafialnymi mogą wiele zdziałać. Byłem przez 20 lat proboszczem w PMK w Hanowerze. Nie wyobrażam sobie zarządzania parafią bez aktywnego udziału świeckich. W planach mam zwiększenie udziału świeckich w życiu kościoła. Możemy tutaj sporo się nauczyć od kościoła niemieckiego, w którym Rady Parafialne często zarządzają parafią w sensie gospodarczym. Bez tego zaangażowania nie ma życia parafii. Chciałbym aby przedstawiciele naszych Rad brali aktywny udział w Radach Katolików Świeckich na szczeblu diecezjalnym, a nawet krajowym. Do tego w tej chwili zmierzamy. Już niedługo wszyscy księża służący w PMK otrzymają ankiety z pytaniami na temat Rad Parafialnych. (np. jak działają i jak powstały). Muszą być one wybrane w pełni demokratycznie. Kościół to księżą i świeccy. Wszyscy muszą w równym stopniu czuć się odpowiedzialni za to nasze wspólne dzieło, jakim jest Polska Misja Katolicka. Proszę wszystkich zarówno o pełne zaangażowanie się w jej działalność oraz o modlitwę w intencji księży. Za to wszystko gorąco wszystkim dziękuję.

Niemcy mają problem. Oczywiście jest duże grono zadowolonych, ale sporo zawiedzionych i krytycznie do wyboru nastawionych. Cały świat spogląda teraz na kościół niemiecki. Jest to wielkie zobowiązanie. My jesteśmy oczywiście bardzo zadowoleni. Po pierwsze, że Niemiec. Poza tym kontynuuje linię Jana Pawła II, dba o prawowierność nauki Chrystusa, nie idzie za nowinkarstwem, jest kompetentny teologicznie, bardzo ceni wartości moralne. Papież musi patrzeć na cały kościół, a nie tylko na problemy w Niemczech. Wielu Niemców, ba.., Europejczyków, nie rozumie problemów duszpasterskich np. kościoła w Afryce. Chociażby w kwestii seksu i antykoncepcji. Europejczykom wydaje się, że zgoda kościoła na antykoncepcję w Afryce byłaby obroną przed AIDS. Z kolei patrząc z afrykańskiej perspektywy misjonarz, który zaproponowałby tam takie rozwiązanie zostałby najprawdopodobniej zlinczowany. Byłoby to odebrane, jako wystąpienie wbrew ich do prawu naturalnego rozwoju. Zagadnienia duszpasterskie w poszczególnych krajach i kulturach są odmienne. Papież musi podchodzić do tych problemów w sposób indywidualny i bardzo rozważny. Dlatego proponowałbym, zamiast krytyki, modlitwę w Jego intencji.

 Leonard Paszek

(“Samo Życie”, nr 9/2005 r.)

ks rektor Stanislaw Budyn  - stbudyn@aol.com