„ Człowiekowi w życiu najbardziej potrzebny jest
drugi człowiek." ks.Tischner

Referat przygotowany na I Zjazd Nauczycieli Języka Polskiego w Niemczech
22 – 24.04.2005

Od 1997 roku uczę języka polskiego jako ojczystego w Bergisch Gladbach oraz w Leverkusen / Północna Nadrenia Westfalia.

Wszyscy dobrze wiemy, jak trudno jest nauczać dzieci będące w jednej grupie, a w różnym wieku, gdzie poziom kompetencji językowej jest, co oczywiste, aż tak zróżnicowany, a motywacja do dodatkowej nauki po południu, gdy koledzy grają w piłkę, siedzą przed komputerem, gdy motywacja jest ... powiedzmy delikatnie – nierzadko niska.

Co robić, zadajemy sobie wielokrotnie to pytanie, my nauczyciele.

Przedstawię Państwu nasz pomysł nie tylko na kształcenie językowe naszych uczniów, ale mamy nadzieję na coś więcej.

Odpowiedź jest bardzo prosta, stosowałam to rozwiązanie od początku mojej nauczycielskiej pracy już Polsce, od 1980 roku, ufając radzie Platona:

Bawmy się.
Proszę Państwa , po prostu bawmy się.

Bawcie się Państwo z dziećmi ... w teatr.

Zadajmy sobie jedak pytania - jaki ma być teatr dla dzieci i młodzieży? Jakie stawiać mu wymagania? Jaką rolę ma odegrać nauczyciel języka polskiego?

Spróbuję odpowiedzieć na te pytania.

aby pomagał wychowywać, a nam, nauczycielom polonijnym i naszym uczniom pomagał w pracy.

By w większym stopniu opowiadał się za prawdą, rzetelnością w nauce i w nauczaniu.

„Teatr tworzony z myślą o dziecięcym widzu wymaga zdolności zapominania o sobie – takie wzory dał nam Janusz Korczak”- powtarza często Pani Halina Machulska.

Nasze doświadczenia dowodzą, że młody człowiek pragnie teatru, który animuje, w którym może uczestniczyć, a nie tylko go oglądać.

Do oglądania wystarczy program telewizyjny.

„Młody człowiek pragnie współdziałać i współtworzyć przedstawienia, których treści nie są mu obojętne." Dlatego zawsze czytamy kilka tekstów, porównujemy, wybieramy sztuki z dziećmi - w ten sposob uczą się np.czytania nie zastanawiając się, że właśnie odrabiają zadanie : „naucz się czytać".

Zabawa w teatr na lekcjach i najczęściej poza nimi ma sens tylko wtedy, gdy przedstawienia dla dzieci i młodzieży w ich teatrze będą wyjątkowej rangi artystycznej i wychowawczej.

Najważniejszą tendencją, którą kierujemy się w naszej pracy z dziećmi to:

„Teatr powinien być taką rodziną, mikroświatem, w krórym odbywa się przygotowanie do wejścia w „dorosły świat" i nie jest to obojętne jak się takie przygotowanie odbywa."

Tak jak w rodzinie tak i u nas traktuje się każdego indywidualnie, z życzliwością i troską Ważne są: realizacja uzdolnień, rozwój charakteru, osobowości.

W proponowanym przez nas teatrze działają dzieci w różnym wieku; stwarza to sytuację hierarchii rodzinnej, gdzie starsi opiekują się młodszymi, często rezygnują z własnego interesu dla dobra grupy. Uczą się poświęcenia, odpowiedzialności i szacunku.

Taka grupa teatralna musi być pod opieką artystów zawodowych. Młodzi powinni mieć najlepsze wzory do naśladowania.

Zawsze znajdzie się sposób na pozyskanie takowych.Nie trzeba się lękać, tylko szukać.

Nam się udało, nasza młodzież ma godne wzory do naśladowania, nagle odkrywają w sobie talenty, otacza ich atmosfera akceptacji, samorealizacji i otwarcia na wartości duchowe.

I tylko w takich warunkach powstaną ciekawe formy prac młodych, można organizować warsztaty teatalne , wystawy, spotkania , dyskusje, wycieczki i wiele tym podobnych inicjatyw.

Po szkole będę pędzić na lekcje polskigo, gdzie bawimy się w teatr, jak do domu.

Będą tworzyć spektakle, będą się uczyć pracować dla innych, przygotowywać własne przedstawienia w cyklu „dzieci – dzieciom".

„Jeśli w coś się angażujemy, to zależy nam, aby to było ważne nie tylko na teraz. Żeby było cenione przez tych, których cenimy i szanujemy. Przez członków tej samej grupy społecznej. Następuje sprzężenie zwrotne. Profesjonaliści - aktorzy, odczuwając serdeczność otaczającej ich gromady młodych ludzi ludzi i dzieci, pragną nie zawieść oczekiwań. To rodzinne zaplecze młodzieży dodaje im sił.Współpraca z zawodowym zespołem dostarcza młodzieży ważnych doświadczeń i sprzyja przedłużania dialogu sceny z widownią.

Ten dalszy ciąg to przedłużenie odbywa się w życiu, w rodzinie,

w szkole, a wiec także w tych parateatralnych formach pracy teatru, współtworzonych z młodzieżą."

Skłania to młodych aktorów i reżyserów do otwartości wobec przekonań i poglądów drugiego człowieka i akceptacji.

Oto program oparty na uważnym słuchaniu i realizowaniu tego,co robi od wielu lat Wielka Pani Machulska, która jest dla nas najwyższym autorytetem, na konsultacjach z dziećmi i młodzieżą.

Do jego realizacji konieczna jest wiarygodność tych, którzy zamierzają go tworzyć, a ponadto cierpliwość i konsekwencja w pokonywaniu trudności, połączona z głęboką wiarą w sens pracy i nieliczenie na doraźne efekty.

Głęboko wierzymy w myśl Księdza Tischnera, zacytowaną na początku naszych rozważań, że

„człowiekowi do szczęścia potrzebny jest drugi człowiek”.

Ilustracją tego niech będzie prezentacja niektórych naszych dokonań i przeżyć.

 Barbara Olchawa
nauczycielka języka polskiego
przewodnicząca Stowarzyszenia

Kalendarium najważniejszych wydarzeń