|
dr Maria Ma łaśnicka Miedzianogóra
Rola i zadania Europejskiego Portfolio J ęzykowego w nauczaniu języka polskiego jako ojczystego
A.A. Milne: „Kubuś Puchatek" Kolejno ść refleksjiKonsekwencje zmiany statusu j ęzyka polskiego po wejściu Polski do Unii EuropejskiejZnaczenie nauki j ęzyków obcych w Unii Europejskiej i w Radzie Europya. polityka językowa Unii Europejskiej - wybrane fragmenty dokumentów b. polityka językowa Rady Europy - wybrane fragmenty dokumentów Europejskie portfolio językowe - profil i zasady Europejskie Portfolio Językowe - budowa i opis 5. Linia czasu: wa żne wydarzenia z procesu powstawania polskich wersji EPJ6. Polska wersja EPJ dla uczniów od 10 do 15 roku życia7. Polska wersja pilota żowa wczesnoszkolnego EPJ8. Zadania EPJ w o świacie polonijnej1. Konsekwencje zmiany statusu j ęzyka polskiego po wejściu Polski do Unii EuropejskiejArtyku ł 1 Rady nr 1 z 15 kwietnia 1958 określa języki używane we Wspólnocie Europejskiej. Po przystąpieniu nowych państw do Unii Europejskiej, po 1 maja 2004 dokument ten został wzbogacony o Aneks II, w którym wyszczególniono również oficjalne języki Unii i języki wspólnotowe, tj. języki pracy w instytucjach UE. Istnieje zatem obecnie 20 oficjalnych języków UE. Oznacza to, że język polski z chwilą przystąpienia Polski do UE zyskał status oficjalnego języka unijnego. Warto zaznaczyć, że w Europie istnieje 225 języków, z których 40 ma status języka państwowego.Uzyskanie przez j ęzyk polski statusu oficjalnego języka unijnego wygeneruje wiele istotnych zmian m.in. w statusie tego języka jako ojczystego czy obcego ponieważ od tego momentu język polski jako ojczysty czy obcy wchodzi w obszar polityki językowej Unii Europejskiej. Jestem przekonana, że zmiana ta przyniesie również zasadnicze przeobrażenia w oświacie polonijnej w krajach unijnych, a nieco później, w pozostałych.Eksponowanie znaczenia nauki j ęzyków obcych jest priorytetem w polityce UE ponieważ to właśnie dzięki znajomości języków Europejczycy mogą urzeczywistnić realizację fundamentalnych celów Wspólnoty. Bez zrozumienia i porozumienia nie da się mówić o współpracy, współdziałaniu, czy współtworzeniu jakichkolwiek wspólnych wartości.Zarówno Rada Europy jak i Unia Europejska podejmuj ą szereg działań zmieniających taksonomię, treści, metody i środki nauczania języków obcych poprzez wprowadzenie pojęć różnojęzyczności i wielojęzyczności, a także pojęcia kompetencji komunikacyjnej. Zostały również opracowane i wprowadzane do praktyki językowej konkretne narzędzia umożliwiające realizację nowych celów, takie jak: Europejski System Opisu Kształcenia Językowego określający zakres wiedzy, sprawności i umiejętności wymagany na poszczególnych poziomach biegłości językowej, czy też Europejskie Portfolio Językowe umożliwiające prezentację umiejętności językowych i doświadczeń interkulturowych.Świadomość zmian w polityce językowej Unii, jak też wprowadzenie do systemu oświaty polonijnej sprawdzonych już narzędzi kształcenia językowego jest dużą szansą na modernizację nauczania języka polskiego jako ojczystego czy obcego i jego skuteczną promocję w państwach unijnych. Jednym z takich narzędzi jest portfolio językowe, którego ideę chciałabym Państwu przybliżyć. 2. Znaczenie nauki języków obcych w Unii Europejskiej i Radzie Europy POLITYKA J ĘZYKOWA UNII EUROPEJSKIEJWybrane fragmenty dokumentów Rekomendacja Nr R(98) 6 Rady Ministrów dla krajów cz łonkowskichw sprawie języków obcych marzec 1998 Ogólne kryteria i zasady 1.1. Nale ży umożliwić1.2. wszystkim Europejczykom porozumiewanie się z rodzimymi użytkownikami różnych języków w ich języku, wpływając na rozwój tolerancji, umożliwiając swobodny przepływ ludzi i wymianę informacji, jak również poprawę współpracy międzynarodowej (....)2. Promowanie wieloj ęzyczności.2.1. Nale ży zachęcać2.2. Europejczyków do zdobywania pewnego stopnia znajomości języka na poziomie komunikacyjnym - w wielu językach.2.3. Nale ży oferować2.4. naukę jak największej liczby języków.2.5. Nale ży stosowa elastyczne podejście i proponować2.6. modularne kursy językowe koncentrujące się na wybranych kompetencjach, kończące się uznawanymi certyfikatami.(...)Wczesny start w uczeniu si ę języków obcych (do 11 roku życia)3. Nale ży zapewnić4. uczniowi od najwcześniejszego wieku możliwość5. poznawania różnorodności językowej i kulturowej Europy.6. Nale ży promować7. wczesny start w nauczaniu języków obcych- na ile tylko pozwala kontekst narodowy.(...)G. Specyfikacja celów i oceny 26. Nale ży zachęcać instytucje, aby w interesie lepszej koordynacji międzynarodowej korzystały w spójny i przejrzysty sposób z Europejskiego systemu Opisu Kształcenia Językowego(CEFR) w planowaniu lub dostosowaniu nauczania języków obcych.27. Nale ży zachęcać uczących się do prowadzenia osobistego dokumentu (European Language Portfolio), w którym, w sposób przejrzysty międzynarodowo, mogą odnotowywać swoje językowe kwalifikacje i doświadczenia kulturowe, w celu poszerzania kontaktów z różnymi kulturami i językami.
POLITYKA J ĘZYKOWA UNII EUROPEJSKIEJWybrane fragmenty dokumentów RÓ ŻNE SYSTEMY KSZTAŁCENIA I SZKOLENIAWSPÓ ŁNE CELE DO ROKU 2010Komisja Europejska 2002
Cel strategiczny 1. Poprawa jako ści i efektywności systemówedukacji i szkolenia w krajach Unii Europejskiej
Cel strategiczny 3: Otwarcie systemów edukacji na środowisko i światCel 3.3. Poprawa sytuacji w zakresie nauki j ęzyków obcych.Ró żnorodność Unii przejawia się w bogactwie jej języków. Obywatele Europy mogą czerpać korzyści z tej różnorodności jedynie wtedy, gdy potrafią się porozumiewać między sobą bez barier językowych, a tym samym poznawać różne kultury, uczyć się tolerancji i wzajemnego szacunku.Nauczanie j ęzyków obcych będzie wymagało zasadniczego przeformułowania celów, a następnie gruntownych zmian w programachi metodach nauczania. Znajomo ść języków nabiera kluczowego znaczenia w edukacji, kulturze i w życiu społecznym, staje się także warunkiem zatrudnienia.Kluczowe zagadnienia
POLITYKA JĘZYKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Wybrane fragmenty dokumentów ęzyków obcych oraz różnorodności językowej w latach 2004-2006 Plan dzia łania Komisji Europejskiej Bruksela 2003Sekcja 1 I Nauk a języków przez całe życie1. „Język ojczysty plus dwa inne języki”: wczesny start(...)Priorytetem dla pa ństw członkowskich jest zapewnienie, że nauka języków w przedszkolu i szkole podstawowej jest skuteczna dlatego, że to właśnie tam kształtuje się właściwy stosunek do innych języków i kultur i tam też powstają fundamenty dla późniejszej nauki języków,2 . Ważniejsze staje się aktywne posługiwanie językiem, skuteczna komunikacja i porozumienie, a nie pasywna wiedza,Zintegrowane nauczanie j ęzyka i treści przedmiotowych – diametralna zmiana filozofii i użyteczności nauki językówZakres j ęzyków – oferta językowa powinna objąć jak najwięcej języków rzadziej używanych, regionalnych, mniejszościowych oraz języków emigrantów – „wielość języków”.II Lepsza jako ść nauczaniaSzko ła przyjazna językom – podejście holistycznepokazywanie podobie ństw miedzy językami, które znają,a których si ę uczą,pokazywanie strategii rozumienia tekstów w j ęzykach, których w ogóle uczniowie nie znają poprzez znajomość innych języków6. Testowanie umiej ętności językowychopracowanie Europejskiego Wska źnika Kompetencji JęzykowychEuropejski System Opisu Kszta łcenia JęzykowegoEuropejskie Portfolio Jezykowe III Tworzenie środowiska przyjaznego językowo
POLITYKA J ĘZYKOWA RADY EUROPYWybrane fragmenty dokumentów Nauka j ęzyków dla obywatelstwa europejskiegoEuropejski System Opisu Kszta łcenia Językowego – unikalny dokument:ący umiejętności użytkowników języków obcych na sześciu poziomach, umo żliwiający porównywanie osiągnięć uczniów w różnych szkołach i krajachstanowi ący podstawę dla wszelkich instytucji zajmujących się nauczaniem języków, testowaniem i uznawaniem umiejętności/dokumentów.
Europejskie Portfolio J ęzykowe – dokument osobisty, w którym można:· opisywać· swoje doświadczenia i umiejętności językowe,· planować· naukę języków· oceniać· swoje postępy w nauce języków
Europass – idea przyszłego zestawu dokumentów potwierdzających kwalifikacje i kompetencje,
Powy ższe fragmenty ważnych dokumentów programowych Unii Europejskiej jak i Rady Europy dowodzą, że idea nauki języków obcych, w tym nauki języków europejskich mniej używanych jest niezwykle znaczącą ideą dla realizacji celów wspólnoty europejskiej, jej samoświadomości, jej misji.Portfolio j ęzykowe ma być tym narzędziem, które, w koncepcjach jego twórców, wesprze proces urzeczywistniania podstawowych celów kulturowych wspólnoty.
Europejskie portfolio j ęzykowe - profil i zasadyPORTFOLIO JĘZYKOWE
to osobisty dokument ucznia prezentujący umiejętności językowe i doświadczenia interkulturowe z różnych okresów nauki we wszystkich poznawanych językach,
Zasady posługiwania się Europejskim portfolio językowym
4. Europejskie Portfolio J ęzykowe - budowa i opis
Portfolio językowe składa się z trzech części 1.Paszport j ęzykowy zawiera:
Biografia j ęzykowa zawiera:· zapis wydarzeń związanych z nauką języków· autorefleksję nad strategiami uczenia się· potrzeby językowe· indywidualne cele nauki języków· styl uczenia się· konteksty kulturoweDossier j ęzykowe zawiera:
W zależności od wieku uczącego się wyróżniamy:
5. Linia czasu dla procesu powstawania i dojrzewania idei europejskiego portfolio j ęzykowego:
lata 90. narodziny idei portfolio w Sekcji Języków NowożytnychRady Europy, w zespole pracuj ącym nad EuropejskimSystemem Opisu Kszta łcenia Językowego2001 zostaje opracowane i wdrożone pierwsze Europejskie Portfolio Językowe dla młodzieży w SzwajcariiRada Europy rekomenduje EPJ na poziomie paneuropejskim podczas otwarcia Europejskiego Roku J ęzyków w Lund2003 pilotaż wstępny EPJ dla uczniów od 10 do 15 lat w 34 polskichgimnazjach 2004 pilotaż zasadniczy EPJ dla uczniów w wieku od 10 do 15 lat,rozpocz ęcie prac nad EPJ wczesnoszkolnym i EPJ dla dorosłychzatwierdzenie ko ńcowej wersji polskiego EPJ dla uczniów od 10do 15 lat przez Zespó ł ds. Europejskiego Portfolio JęzykówMENiS uzyskanie wymaganej akredytacji Rady Europy dla polskiego EPJ dla uczniów od 10 do 15 lat 2004 wrzesie ń wprowadzenie EPJ do każdej polskiej szkoły podstawoweji gimnazjum pa ździernik pilotaż wczesnoszkolnego EPJ w klasach 0-3
ęzykowego dla uczniów od 10 do 15 lat Nota autorska i edytorska 1. Projekt Rady Europy wdrożony przez MENiS we współpracy z CODN w Warszawie 2. Opracowany przez zespół w składzie: dr Barbara Głowacka - koordynator projektu, Dorota Kofman, Dorota Ryciuk, Edyta Wajda, Dorota Żmudzka
Ogólna charakterystyka: 1. Biografia językowa – wyjaśnienia, do czego służy biografia językowa Wstęp - zawiera objaśnienia znaków, dane właściciela-ucznia, oraz list od autorów
1.Słucham i rozumiem, 2. Czytam i rozumiem, 3. Rozmawiam, 4 Opowiadam, 5. Piszę ęzykowy Informacje o Radzie Europy Co to jest paszport Językowy? Kim jestem?, Mój portret językowy, Mój/e język ojczysty, Języki, które poznaję w szkole i poza szkołą, Samoocena postępów w nauce języka
prace, dyplomy, świadectwa, wspomnienia, karty itd. 7. Polska edycja pilota żowa wczesnoszkolnego Europejskiego Portfolio JęzykowegoBiografia J ęzykowaNota autorska i edytorska Projekt Rady Europy wdrażany przez CODN na zlecenie MENiS Opracowany przez zespół w składzie: dr Angela Bajorek, Iwona Bartosz - Przybyłko, dr Małgorzata Pamuła - koordynator projektu, Dorota Sikora - Banasik
5. Wybrano języki: angielski francuski, niemiecki Ogólna charakterystyka: Biografia j ęzykowa – wyjaśnienia, do czego służy biografia językowaTa biografia należy do... Kolory moich języków Moja przygoda z językami
Mój pamiętnik
Moja korespondencja
Moje obserwacje
Co już potrafię? Potrafię ocenić, co już
umiem Polska edycja pilota żowa wczesnoszkolnego Europejskiego Portfolio Językowego
gdy s łucham? gdy mówię? gdy rozmawiam? gdy czytam? gdy piszę?
8. Zadania EPJ w oświacie polonijnej a także... Pytania i Wątpliwości Dzi ęki pracy z portfolio językowym uczeń może:
Jakie pytania i w ątpliwości nasuwają się przy wdrażaniu polskiej edycji Europejskiego Portfolio Językowego do oświaty polonijnej?EPJ zosta ło opracowane zgodnie z założeniami podstawy programowej funkcjonującej w polskim systemie oświatowym różniącym się w wielu elementach od systemów oświatowych innych krajów europejskich. Z drugiej strony trzeba pamiętać, że nasi uczniowie, funkcjonujący w systemach oświatowych krajów unijnych, spotkają się, jeżeli już się nie spotkali z portfolio przy nauce języków obcych w swoich szkołach.Zatem zapytajmy: ń oświaty polonijnej będzie wymagało wprowadzenie EPJ? Kto w kraju czy zagranic ą podejmie się przygotowania materiałów dydaktycznych umożliwiających wprowadzenie EPJ?Kto i kiedy zajmie si ę przygotowaniem nauczycieli języka polskiego jako ojczystego do nowych zadań, takich jak chociażby pomiar dydaktyczny?Kto i kiedy b ędzie chciał wyposażyć nas w niezbędne narzędzia, takie jak polonijne portfolio językowe ?Czy o świata polonijna wykorzysta szansę modernizacji, jaka pojawia się przed nią po wejściu Polski do Unii Europejskiej?
|