TEST

Liliana Barejko-Knops

Język polski jako ojczysty w niemieckim systemie oswiatowym

 

Zajęcia z języków ojczystych wprowadzono do szkół Pólnocnej Westfalii około trzydziestu lat temu. Początkowo były one zorganizowane dla dzieci robotników sezonowych, aby ułatwić ich reintegrację po powrocie do kraju.

Przed dziesięcioma laty wprowadzono naukę języka polskiego również do szkół niemieckich jako dodatkowy przedmiot pod nazwą " Zajęcia z języka ojczystego". Odbywają się one dzisiaj nie tylko w Północnej Westaflii, ale i w Saksonii Dolnej, w Palatynacie, w Beremen oraz w Hamburgu.

Sukces odniesiony w Koblencji w roku szkolnym 2004/2005, tj. w okresie kryzysu gospodarczego, napawa nas optymizmem i dlatego próbujemy przeprowadzić rozmowy także w kolejnych Landach.

Kamieniem węgielnym w rozwoju nauki języka polskiego w szkołach publicznych niewątpliwie były traktaty polsko - niemieckie z 1990 i 1991 roku, ułatwiające dostęp do nauki jezyka polskiego wszystkim tym, którzy poczuwają się do polskości.

Traktaty te zostały umocnionie przez nowy paragraf niemieckich zarządzeń szkolnych.

 

Uczniowie

30 % naszych uczniów stanowią uczniowie szkół podstawowych, 40%-uczniwie z gimnazjum, 20%- tzw. szkoły realnej oraz Gesamtschule i tylko

10 % uczniów to uczniowie szkoły typu Hauptschule. Ponieważ oficjalnie lekcje języka ojczystego trwają do 10 klasy, to według statystyk udział w nich biorą głównie uczniowie w grupie wiekowej od 6 do 16 roku życia. Zainteresowani lekcjami języka polskiego są też i starsi uczniowie włącznie z klasami maturanymi.

Lekcje języków ojczystych odbywają się w grupach heterogeniczynch zarówno pod względem poziomu językowego jak i wiekowego. Dlatego też trudno jest zrealizować jednorodny projekt dla tak zróżnicowanych form nauczania, o odmiennym programie, koncepcji oraz celach kształcenia obowiązujących w każdym Landzie.

Program

Program nauczania opracowany jest według wytycznych norm europejskich, według których naczelnym celem jest przekazywanie kodu językowego oraz elementów literatury, historii, geografii czy tradycji.

Nauczyciele języka polskiego jako ojczystego dokładają wszelkich starań, aby literatura, historia, tradycja i wychowanie w duchu chrześcijańskim nie pozostały tylko elementami.

Celem naszej pracy jest osiągnięcie tego, aby nasza młodzież w wielokulturowej Europie nie zapomniała o swoich korzeniach i aby poznawszy literaturę oraz tradycję polską była dumna z kraju pochodzenia ich rodziców.

Dzięki naszym staraniom nauczyciele języka polskiego stanowią jedyną grupę narodowościową w PNW, która może korzystać oficjalnie z podręczników kraju pochodzenia.

 

Aby osiągnąć wyżej wymienione cele poza pracą dydaktyczną prowadzimy również działalność kulturalną oraz organizujemy wycieczki do Polski.

Nasza młodzież uczestniczyła w 17 wycieczkach historyczno- krajoznawczych, min. do Krakowa, Warszawy, Gdańska, Wrocławia, Poznania, Gniezna, Biskupina, Torunia.

Ponadto organizowane są:

- coroczne uroczystści szkolne, mające na celu pielęgnowanie tradycji polskich (mikołajki, andrzejki, Dzień Dziecka , Dzień Matki)

- imprezy dla uczniów związane z polskimi świętami i wydarzeniami narodowymi ( 3-Maja, 11- Listopada, 20 - lecie Solidarności, 60 - lecie Powstania Warszawskiego); .

- imprezy integracjne - wystawy i konkursy młodych talentów związane np. z wejściem Polski do Unii, z Rokiem Europejskim itp;

- warsztaty taneczne dla uczniów tu w Concordii,

- uroczyste zakończenie roku szkolnego z wręczniem nagód dla 10-klasistów w Konsulacie Generalnym w Kolonii.

-W ramach współpracy z Misją Katolicką prowadzimy zajęcia zespołu tanecznego ” Stokrotki” przy Misji Katolickiej w Kolonii.

W trosce o właściwy poziom nauczania organizujemy szkolenia dla nauczycieli. Przeprowadziliśmy już 14 szkoleń dwudniowych z udziałem metodyków z Polski oraz szereg szkoleń wewnętrznych, w czasie których opracowujemy i prezentujemy konspekty lekcji.

W ramach obchodów Dnia Nauczyciela organizujemy wycieczki, min. na Targi Ksiażki do Frankfurtu na spotkania z polskimi pisarzami oraz uroczyste spotkania z przedstawicielami niemieckich władz oświatowych. W czasie tych spotkań tematem są nasze problemy w dziłalności oświatowej.

 

Przeprowadziliśmy również protesty przeciwko planom redukcji etatów nauczycieli.

- Przede wszystkim sukcesem zakończyły się nasze pertraktacje w Landtagu w Duesseldorfie: żaden z nauczycieli języka polskiego w Północnej Nadrenii nie stracił pracy!!! Dla porównania 1/3 nauczycieli innych jezyków już została poddana redukcji.

 

-Braliśmy także czynny udział w również zakończonej sukcesem akcji protestacyjnej w Dolnej Saksonii.

- Współpracujemy z niemieckimi urzędami i organizacjami oświatowymi.

- ZNJPIP udziela także pomocy organizacjom i członkom niezrzeszonym.

Przede wszystkim

-Udzielamy informacji wszystkim nauczycielom w sprawie oragnizacji szkół. Tej tematyce była poświęcona I Konferencja Nauczycieli, która odbyła się w listopadzie 2004 roku , gdzie doszło do porozumienia między oraganizacjami oświatowymi.

To wszystko osiągnęliśmy dzięki społecznej pracy nauczycili zrzeszonych w ZNJPiP, która wspierana jest przy przez MENiS, przez Polonijne Centurum Nauczycielskie w Lublinie i dofinansowana przede wszystkim przez Wspólnotę Polską, której chciałabym jeszcze raz przekazać wyrazy mojej wdzięczności.

 

W ciągu 7 lat w wyniku naszej działalności powstały szkoły z nauką języka polskiego jako ojczystego w 33 miastach w PNW.

W dalszym ciągu oferujemy pomoc w:

- w organizacji szkół;

- w zaopatrzeniu szkół w książki; oraz

- Udzielamy poparcia w akcjach protestacyjnych.

Z naszej strony oczekiwalibyśmy od Państwa Polskiego większego poparcia politycznego szczególnie ze strony służb dyplomatycznych, co na pewno umocniłoby naszą pozycję w Niemczech. W Landtagu w Duesledorfie jak i w Dolnej Saksonii w decydujących rozmowach sami przekonywaliśmy niemieckich polityków o słuszności naszych agrumenów.

Dużym problem jest sformułwanie paragrafu 20 bilateralnych umów, według których „obie strony będą dążyć... do zapewnienia .. możliwości nauczania języka ojczystego,... tam gdzie to jest możliwe”.

Nowe europejskie dyrektywy (dyrektywa 77), powtórzyły to sformułowanie, co nie obliguje strony niemieckiej do realizowania powyższych umów..

Strona niemiecka wielokrotnie wykorzystuje te niedociagnięcia utrudniając nasze starania o przetrwanie oraz wprowadzenie w nowych miejsca nauki języka polskiego.

Jak Państwo z prasy i mediów wiedzą, mieliśmy w ostatnich latach wiele problemów związanych z redukcją etatów. Pertraktacje zarówno w Północnej Wesftalii jak i w Dolnej Saksonii wygraliśmy dzięki naszemu uporowi i naszym argumentom.

Dlatego dziwi nas bardzo, że organizacje dachowe nie tylko nie są w stanie docenić tej społecznej pracy, a wręcz przeciwnie zmagamy się z próbami podporzadkowania nas. Nauczyciele wykazali swoją samodzielność i siłę przebicia, aby mogli się sami reprezentować w dziedzinie oświaty. Brak kompetencji przedstawicieli organizacji dachowych w dziedzinie oświaty widoczny jest na każdym kroku. Przykładem jest chociażby dzisiejsze sformułowanie profesora Piotra Małoszewskiego, o braku zopotrzebowania na lekcje języka ojczystego.

Takie wypowiedzi wyrządzają nam tylko szkodę, bowiem strona niemiecka cytuje je w każdych bilateralnych rozmowach.

Liliana Barejko-Knops
Przewodnicz
ąca
Związku Nauczycieli Języka Polskiego
i Pedagogow
w Niemczech